كه « با فرنگيهاى انگليسى به مهربانى رفتار كنند « 1 » . » پس از آن كمپانى در دسامبر 1616 م . هيأتى را به سرپرستى ادوارد كنوك به ايران فرستاد و او با يك كشتى بار پارچه راهى ايران شد . كنوك عليرغم توطئه پرتقاليان ، توانست كشتى را به سلامت تا جاسك برساند و آن‌را تا اوايل سال 1617 م . وارد اصفهان كند . كنوك در همان سال تجارتخانه‌هايى در اصفهان و شيراز داير كرد . شاه عباس درصدد بود سالانه از هزار تا سه هزار بار ابريشم با نرخ بين 6 شيلينگ و 6 شيلينگ و 6 پنى در هر پوند با شركت معامله كند . همچنين مقرر شد كه عمال شركت در ايران از نظر مذهبى آزاد باشند و عامل و يا نماينده شركت در اصفهان به مثابه سفير پادشاه انگلستان باشد . در اين ايام شاه عباس تصميم گرفت هرمز را از دست پرتقاليان بيرون آورد ، ولى هيچ نوع كشتى در اختيار نداشت . معهذا كمپانى هند شرقى كه امتيازات و منافع خود را در خطر مىديد ، قرار شد در حمله قواى ايران به جزيره هرمز به يارى آنها بشتابد . نتيجه اين شد كه هرمز در ماه مه 1622 م . بدست نيروهاى مشترك ايران و كمپانى افتاد . تصرف هرمز سرآغاز زوال قدرت پرتقاليان در خليج فارس بود . از طرف ديگر اين تحول نتايج مطلوبى براى كمپانى هند شرقى در برداشت و هرگز تصور نمىكردند كه به تنهايى بتوانند از عهده راندن پرتقاليان از جزيره كه جاى پاى محكمى داشتند ، بربيايند . شاه عباس كمپانى را در هرمز از پرداخت حقوق گمركى معاف كرد و نيز مقرر شد كه نيمى از حقوق گمركى جزيره از آن آنها باشد . زمانيكه هرمز چندى بعد متروك افتاد و گامرو ( به تعبير انگليسىها گمبرون كه بعدها به بندرعباس تغيير نام داد ) جاى آن‌را گرفت ، كمپانى در آنجا هم به طور نظرى از اين امتيازات برخوردار شد . ولى عملا سهم گمركات كمپانى پيوسته كمتر بود و پرداخت آن به تعويق مىافتاد . كمپانى هند شرقى يكصدوپنجاه سال روابط تجارى خود را با ايران نگهداشت ؛ در خلال اين دوره طولانى شمارى از عمال و مستخدمين اين شركت در ايران خدمت مىكردند . تعدادى از افرادى كه در هند بودند ، در آنجا فارسى را ياد مىگرفتند . چون زبان رايج دربار مغولان بود . يكى از محققان برجسته كه در ايران خدمت مىكرد يك نفر اسكاتلندى به‌نام جرج استراچن از اهالى ميرنز ( Mearns ) بود . استراچن به عربى و نيز فارسى و تركى تسلط داشت . استراچن را بايد در رديف افرادى از معاصران او چون تامس بيدول وت . وان ارپ ( ارپنيوس ) به‌شمار آورد كه به جمع‌آورى نسخ خطى عربى و فارسى و تركى و كتابهاى گوناگون پرداخت و از دوستان نزديك

--> ( 1 ) - پرچس ، جلد 4 ، ص 279 .